.PvC oDÇzA EDOÆ ÝëC êDçMDGRC DèÜëC
(.o .Í .C) pÎC .1.lìÜÆ ÐúÃý·N éÆ lzDF DN ÙëkpÆ ÍqDÛ ßN pF Co íFpµ ÚAp üDØÏw× D× .2
éÆ ÙìÜÇì× PëDÇd ßN êCpF ÚAp ÝëC ídÞ õ®vCßF Co Dçé¥Â ÝëpOèF D× .3
.lëkßF оDº ÚA qC üÔG DØz
æoDìv ækqDë ECßh Ý× DÛDØç ,Ý× olJ êC] ,P¿Ê yolJ éF Àvßë éÇìOÂÞ .4
[.lÛkpÇì× ælWv Ý× éF éÆ Ölëk Co DèÛA Ý× ,Ölëk Co æD× Þ lìzoßh Þ
ßN éìϵpF CkDG× DN ßËÛ êrìZ PÛCokCpF éF PFCßh ôoDFok ,ÖpwJ] ,P¿Ê ÞC .5
.PvC ÚDwÛC oDÇzA ÝØzk ÚD®ìz ,üDØÏw× .lÜÜÆ éÏìd
ÙìÏ·N Co DèFCßh pìG·N ßN éF Þ kpÆ EDiOÛC Co ßN MoDÊkoÞpJ ÝìÜZ ÝëC Þ] .6
éÆ oß®ÛDØç ,Eß÷ë ÍA pF Þ PvC ækpÆ ÖDØN ßN pF Co ¢OØdo Þ kCk lçCßh
PvC æDÊA MoDÊkoÞpJ ,DÛDØç .kpÆ ÖDØN ÁDevC Þ ÙìçCpFC PÛColJ pF ÚA qC ÐGÂ
[.ÙìÇd
.ÚDÊlÜÜÆ ÍAßv êCpF PvC íëDçéÛD¡Û ,¢ÛCokCpF Þ Àvßë ok ,üDØÏw× .7
,D× DN lÜOwç D× olJ PGe× koß× yokCpF Þ Àvßë] ,lÜO¿Ê DèÛA éÇì×DËÜç .8
PÎÔ¨ éF üCoDÇzA D× olJ ,üDØÏw× . ÙìOwç ÚCßV íÛD·¾Cl× D× éÇÜëC kßVÞDF
.PvC ælz oDO¾pÊ
D× éF ÚD×olJ DN ÙëpGF ívDÜzDÛ Ýì×qpv éF Co ÞC Dë Ùì¡úÇF Co Àvßë lìëDìF] .9
[.ÙìzDF oDÆrìçpJ í×kp× ÙìÛCßOì× ÚA qC xJ Þ lÜÆ éVßN
ÙëqClÛDìF ÈëoDN íçDZ ôp¿d ok Co ÞC ,lì¡ÇÛ Co Àvßë ,P¿Ê DèÛA qC êCælÜëßÊ .10
.lìçk ÖDWÛC lìçCßiì× éÆ éaÛA PvC ÝëC pÊC ,koCkpF Co ÞC íÛCÞoDÆ DN
éÇìÎDdok ,íÜÇìØÛ ÚDÜìجC D× éF Àvßë ôoDFok CpZ ,D× olJ] ,lÜO¿Ê DèÛA .11
.kpÆ ÙìçCßh PG±Cß× Eßh ÞC qC D×
P²¾De× ÞC qC D× éÇìÎDdok ,lÜÆ êqDF Þ kÞlF DN Pvp¿F D× DF Co ÞC Ckp¾] .12
[.kpÆ ÙìçCßh
éÆ ÙvpOì× Ý× Þ lÜÇì× ÚÞre× Cp× ÝëC üDØÏw× lëpGF Co ÞC íOÂÞ] ,P¿Ê ÞC .13
[.lëßz оDº ÞC qC éÇìOÂÞ ,kùoùlûF Co ÞC ÉpÊ
ÙìzDF DWÛA ÚCßV ÚD·¾Cl× D× éÇì×DËÜç ,kolF Co ÞC ÉpÊ pÊC] ,lÜO¿Ê DèÛA .14
[.kßF ÙìçCßh ÚDÊlÛqDF qC üD·ÂCÞ D× ,xJ
ôp¿d ok Co ÞC DN lÜO¾pÊ ÙìØ¥N íËØç ,lÜO¾o ÞC DF DèÛA êkÞrF ,xKv .15
DèÛA éF ÝëC ôoDFok üDØÏw× ßN] ,ÙëkpÆ ídÞ ÞC éF D× Þ .lÛqClÛDìF ÈëoDN íçDZ
[.lÜÛClìØÛ DèÛA ,éZpÊC ,P¿Ê íçCßh
.lÜO¡ÊqDF ,ÚDÜÆéëpÊ kßh olJ krÛ Hz DèÛA Þ .16
ÅpN kßh ´DO× krÛ Co Àvßë ,Ùìçk éÃFDw× éÆ ÙìO¾o D× ,D× olJ] ,lÜO¿Ê .17
Co ¢OvCo pÊC íOd íÜÇÛ oÞDF Co D× lëDz ßN Þ lëoùk Co ÞC ÉpÊ ,xKv ,ÙëkpÆ
[.ÙìëßËF
x¿Û éÆ íOvolF] ,P¿Ê ÞC .lÜOiëo ÝìºÞok Úßh ÞC ÝçCpìJ êÞo DèÛA Þ .18
æDÜJ ÐìØV êpG¤ éF Ý× ,lëßz í¤Dh õÏìd HÇNp× DN PvC ækoßh ÍßÊ DØz
[.lÜÆ ÈØÆ DØz õwìvk ÐFDÃ×ok Co Ý× Clh éÆ lzDF DN ÖpGì×
ÝìëDJ Co kßh ßÎk ÞC Þ lÛkDOvp¾ Co kßh êDÃv DèÛA ,PznÊ DWÛA qC íÛCÞoDÆ .19
lÛkpÆ ÚDèÜJ Co ÞC DèÛA [.PvC DWÜëC êpwJ ,yßh êpGh] ,P¿Ê ÞC ,kDOvp¾
.kßF æDÊA ,lÛkCk ÖDWÛC éaÛA pF üÔ×DÆ Clh Þ .kßh ÐñDvÞ ÚCßÜ·F
íØÛ Co ÞC ÚßZ ,Ùçoûk lÜZ ¯Ã¾ ,lÜOhÞp¾ ÚCqoC íOØì éF Co ÞC DèÛA Þ .20
.lÜOvCßh
ÞC lëDz ,oClF ÖpÇ× Co ÞC] ,P¿Ê ypwØç éF ,lëph Co ÞC p¥× ok éÆ íwÆ .21
ÝëC D× Þ [.ÙìÜÆ ÍßG êlÛqp¿F Co ÞC D× lëDz Dë lzDF éOzCk D× êCpF íO·¿Ü×
Clh Þ .Ùëqß×DìF Co DèFCßh ÐëÞ~DN ÞC éF DN ÙëkCk ÚDÇ× §oC ok Co Àvßë ÝìÜZ
.lÜÛClìØÛ Ökp× pSÆC ÝÇÎ Þ PvC HÎDº oß×C pF
ÝìÜaÜëC D× Þ .ÙëkpÆ D®µ Ùϵ Þ PØÇd ÞC éF D× ,lz ¼ÎDF ÞC éÆ í×DËÜç Þ .22
.Ùìçlì× yCkDJ ÚCoDÆrìçpJ éF
Dçok (Úq)ÞC ,xJ ,lçk Hëp¾ Co ÞC kpÆ í·v ,kßF yCéÛDh ok ÞC éÆ íØÛDh Þ .23
,ÖpGì× æDÜJ Clh éF Ý×] ,P¿Ê ÞC [.ÙOwç ßN oDìOhC ok üÔ×DÆ Ý×] ,P¿Ê Þ kpÆ Ð¿Â
üDØÏw× ,PvC ækCk Ý× éF Co éÛDh ÝëpOèF éÆ íwÆ ,PvC Ý× oDÊkoÞpJ ÞC üDØÏw×
[.lÛßz qÞpìJ ÚCoDÇØOv koCnËìØÛ ÞC
oDìOhC ok üDGëpÃN Ùç ÞC Þ P¾pÊ oCp ÞC oDìOhC ok üDGëpÃN Úq ÚA ¸ÂCÞok Þ .24
D× .kßGÛ ,lëk yoDÊkoÞpJ ½p¬ qC éÆ íÛDçpF p¬DiF pÊC ,P¾pÊ oCp (Úq) ÞC
. kßF D× ¦Ïúi× ÚDÊlÜF qC ÞC .ÙëkpÆ oÞk ÞC qC Co Pzq oDÆ Þ êlF ÝìÜaÜëC
æoDJ P¡J qC Co ÞC õ×DV (Úq) ÞC Þ lÛkCk éÃFDw× Eok ½p®F DèÛA Þk pç Þ .25
l¥Â éÆ íwÆ MCqDW×] ,P¿Ê Úq ÚA .lÜO¾Dë Eok Öùk Co ÞC pçßz DèÛA Þ kpÆ
[?ÅDÛkok íFCnµ Dë ÚClÛq ýÓC ,PwìZ lzDF éOzCk ßN pwØç éF PGwÛ êlF
½p¬ qC êlçDz [.PzCk Ý× ÝO¿ëp¾ pF í·v éÆ kßF Úq ÚA] ,P¿Ê ÞC .26
,lzDF ælz æoDJ ßÏV qC ÞC õ×DV pÊC éÆ éO¿Ê ÝëC DF kCk íNkDèz Úq ÚA ôkCßÛDh
.PvC ß˺Þok ÞC Þ lëßËì× Co PÃìÃd Úq ÚA ,xJ
PvC éO¿Ê ¹Þok Úq ÚA ,xJ ,lzDF ælz æoDJ P¡J qC ÞC õ×DV pÊC ,éZpÊC] .27
[.PvC ßËOvCo ÞC Þ
ÝëC üDØÏw×] ,P¿Ê ,kßF ælz æoDJ P¡J qC ÞC õ×DV éÆ lëk ÞC éÆ í×DËÜç .28
.PvC Ùì²µ ßN lìÆ ,üDØÏw× Þ PvC ßN õÏìd
HϬ kßh æDÜÊ êCpF (ÖpwØç) ßN Þ .pìËF ælëkDÛ Co l×A ¢ìJ ÝëC ,Àvßë] .29
[.êCækpÆ D®h ßN üDØÏw× ,ÝÆ ¢¡iF
.éOzCk kßh ÚCßV kp× ÝO¿ëp¾ pF í·v rërµ pwØç éÆ lÜO¿Ê pèz ÚDÛq Þ .30
.ÙìÜìFí× ÝìG× íOÎÔ¨ ok Co ÞC D× .koCk êlëlz PýGe× Úq ÚA
DèÛA êCpF Þ kDOvp¾ DèÛA ÍDGÛlF ,lìÜz Co DèÛA æCpÆC Úq ÚA éÆ í×DËÜç .31
DèÛA krÛ P¿Ê ÞC éF Þ kCk íëßÂDZ DèÛA qC Èë pç éF Þ kpÆ ækD×A PdCo íÛDÇ×
kßh êDèOvk éÆ lÜOzCk ÉorF olÃÛA Co ÞC ,lÛlëk Co ÞC DèÛA éÆ í×DËÜç .ÞpF
[.ÙëpÆ PvC êCéOzp¾ ÝëC ;PwìÛ ÚDwÛC ÝëC ,Clh PvC ærýÜ×] ,lÜO¿Ê Þ lÛlëpF Co
p¥Ã× Co Ý× ÞC éF Ý× êDýÜØN p¬DiF DØz éÆ íwÆ PvC ÝëC] ,P¿Ê Úq ÚA .32
éaÛA ÞC pÊC Þ PzCkqDF Co kßh ÞC Þ ÙOzCk ÞC ÝO¿ëp¾ éF í·v üD·ÂCÞ Ý× .lìOwÛCk
ÞC Þ PhClÛC ÙçCßh ÚClÛq éF üDØÏw× Co ÞC ,lçlÛ ÖDWÛC Ùçlì× oßOvk ÞC éF éÆ Co
.kpÆ ÙçCßh ÚCp커 qC Co
Ý× qC DèÛA éÆ éaÛA DN ÖoCk PvÞk pO¡ìF Co ÚClÛq ,Ý× oDÊkoÞpJ] ,P¿Ê ÞC .33
éÛpÊÞ íÜÆ ½peÜ× Ý× qC Co DèÛA õÏìd ßN éÇÜëC pË× .Ùçk ÖDWÛC éÆ lÜçCßiì×
.Ößz ÚÔçDV qC Þ ækpÆ Ðì× DèÛA éF PvC ÝÇØ×
CßÜz ÞC .PzCk °ß¿e× DèÛA õÏìd qC Co ÞC Þ kCk ECßV ÞC éF yoDÊkoÞpJ .34
.æDÊA ,PvC
.lÜÜÆ íÛClÛq íNl× Co ÞC DN lÜO¾pÊ ÙìØ¥N DèÛA ,DçéÛD¡Û õØç Úlëk DF ,üCl·F .35
üDØÏw× Ý×] ,P¿Ê DèÛA qC íÇë .lÛlz ÚClÛq ÐhCk ÞC DF ÚCßV kp× Þk Þ .36
ECßh Ý×] ,P¿Ê êpËëk Þ [ÖkpÇì× Pvok ECpz ÙOzCk éÆ Ölëk íFCßh
qC Co D× ,lÛkoßhí× ÚA qC ÚDÊlÛpJ Þ ÖkpÇì× ÐØd ÚDÛ Öpv êÞo éÆ Ölëk
[.íOwç ÚDÜweú× qC ßN éÆ ÙìÜìFí× D× Cpëq ,ÝÆ æDÊA DèFCßh ÝëC pìG·N
pGhDF koßh lìçCßh DØz Þkpç éÆ íëCnº qC Co DØz ÙÛCßOì× Ý×] ,P¿Ê ÞC .37
.kCk ÙìÏ·N Ý× éF ÖoDÊkoÞpJ ÝìÜZ ÝëC .lìÜÆ P¾Dëok CpÛA éÇÜëC qC ÐG ,ÙÜÆ
,lÜOwç p¾DÆ MphA éF PGwÛ Þ lÛoClÛ ÚDØëC Clh éF éÆ Co í×kp× PýÏ× Ý×
.ÖCækpÆ ÅpN
rÊpç D× .ÖkpÆ êÞpìJ Eß÷ë Þ ÁDevC Þ ÙìçCpFC ,ÙÛColJ PýÏ× qC §ßµok] .38
qC PvC íÏ©¾ ÝëC .ÙìçlìØÛ oCp Èëpz ÚCßÜ·F Clh oDÜÆok Co êrìZ bìç
.lÜOwç pÇzDÛ Ökp× pSÆC Dý×C ,Ökp× pF Þ D× pF Clh ½p¬
[?oDè ldCÞ êClh Dë lÜOwç pOèF éÂp¿O× ÚDFDFoC DëA ,Ý× êDçíÎßÏwØç êC] .39
Þ lëCéOzCnÊ ÙvC DØz éÆ íëDèØvC ýÓC ,lìÜÇìØÛ MkDGµ ÞC oDÜÆok DØz .40
ûÚA qC íëDèÛ ÙÇd .ækpÇÛ ÍqDÛ ÚA éF PGwÛ êCé®Ïv bìç Clh éÆ DØz ÚColJ
PvC íÛCkÞDV Ýëk ÝëC .lìÜÇÛ ¢OvpJ Co ÞC qC pìº éÆ lÜÇì× p×C ÞC .PvC Clh
.lÜÛClìØÛ Ökp× pSÆC ,éZpÊC
ÚA Þ lz lçCßh ¢FDFoC ECpz íÂDv DØz qC íÇë ,Ý× êDèìÎßÏv Ùç êC] .41
ÝëC .koßh lÜçCßh ÞC pv qC ÚDÊlÛpJ Þ lz lçCßh ælì¡Æ HìϤ éF êpËëk
[.lëkpÆ ÍCåv ÚA qC éÆ PvC êp×C êD©Â phA
PFDFoC krÛ] ,P¿Ê lÜÇì× ClìJ MDWÛ p¿ÛÞk ÚA qC kpÇì× pǾ éÇìwÆ éF ÞC .42
kpGF kDë qC Co kßh oDÊkoÞpJ ÞC éÆ lz TµDF ÚD®ìz ,ÝëCpFDÜF [.oÞA kDìF Co Ý×
.lÛD× ÚClÛq ok pO¡ìF ÍDv lÜZ ÞC ,éWìOÛok Þ
Co pºÓ ÞDÊ P¿ç ,éFp¾ ÞDÊ P¿ç Ölëk ECßh Ý× DÛDØç] ,P¿Ê æDzkDJ Þ .43
ôoDFok Cp× ,Ý× Ökp× êC .lÜOwç ælìÇ¡h éìÃF Þ rGv õzßh P¿ç Þ lÛoßiì×
[.lìÛClì× ECßh pìG·N pÊC ,lìÜÆ íëDØÜçCo ÙFCßh
[.ÙëoClÛ íØϵ bìç D× DèFCßh pìG·N ôoDFok Þ íÜ·×íF íëDèFCßh] ,lÜO¿Ê DèÛA .44
,P¿Ê ,l×A ykDë éÆ ÍDd ,kßF ækpÆ ClìJ MDWÛ p¿Û Þk ÚA qC éÆ í¥iz .45
[.lìOvp¿F Co Ý× ,xJ ,ÙÜÆ pGhDF ÚA ÐëÞ~DN qC Co DØz ÙÛCßOì× Ý×]
lÛoßhí× Co pºÓ ÞDÊ P¿ç éÆ éFp¾ ÞDÊ P¿ç qC ßËF D× éF ÁkD¤ êC ,Àvßë] .46
æDÊA DèÛA DN ÖÞpF Ökp× krÛ Ý× DN lÜOwç ælìÇ¡h éìÃF Þ rGv õzßh P¿ç Þ
[.lÛßz
ÚA õÏGÜv ok lìÜÇì× Þok Co éaÛA Þ lëoCk PµCoq ÍDv P¿ç DØz] ,P¿Ê ÞC .47
.lëoßiì× éÆ íØÆ oClÃ× rWF ,lìÜÆ Dço
,lëCækpÆ qClÛCxJ Co éaÛA éÆ l×A lçCßh íOiv ÍDv P¿ç ,ÚA qC l·F] .48
.ÙÆ êoClÃ× ýÓC ,koßh lçCßh
,xKv ,PzCk lÜçCßh ¢×CoA êol Ökp× éÆ l×A lçCßh íÎDv ,ÚA qC xJ] .49
[.lÛpìËì× æoD¥µúC pËëk oDF
krÛ ækDOvp¾ ÚA éÆ í×DËÜç ,xKv [.lëoÞDìF Ý× krÛ Co ÞC] ,P¿Ê æDzkDJ .50
lÛlëpF Co kßh êDçPvk éÆ íÛDÛq éÆ upKF PFDFoC qC Þ ÞpF] ,P¿Ê ÞC ,l×A ÞC
[.PvC æDÊA DèÛA õÏìd qC üÔ×DÆ ÖoDÊkoÞpJ ,üDØÏw× ?l¡ì× éZ Co
DèÛA [?lìçk Hëp¾ Co Àvßë lëkpÆ í·v éÆ íÛD×q ÚA æoDFok lìëßËì× éZ] .51
,P¿Ê rërµ Úq .ÙìOzClÛ ÞC éF PGwÛ êlF oß²Ü× bìç D× ,lzDF ærÜ× Clh] ,lÜO¿Ê
ÞC Þ Ùçk Hëp¾ Co ÞC ÙOvCßiì× éÆ ÖkßF Ý× ,PvC ælz oDÇzA PÃìÃd ÚßÜÆC]
.kßF ßËOvCo üDØÏw×
Clh Þ ÖkpÇÛ PÛDìh ÞC éF ÞC EDìº ok rÊpç Ý× lÛClF éÆ PvÞC êCpF ÝëC] .52
.lÜÇìØÛ PëClç Co ÚCoDÇOÛDìh õÏìd rÊpç
íÛDwÆ ýÓC ,koCk ¢ëCpÊ êlF éF x¿Û .ÙOwç æDÜÊíF éÆ ÙÜÇìØÛ DµkC Ý×] .53
ælÜÜÆß¿µ Ý× oDÊkoÞpJ ,üDØÏw× .lÛCælz oCkoßhpF ÖoDÊkoÞpJ PØdo qC éÆ
[.ÚDFpè× ,PvC
[.ÙÜÆ ÖCliOvC Ökßh êCpF Co ÞC DN lëoÞDìF Ý× krÛ Co ÞC] ,P¿Ê æDzkDJ Þ .54
í¤Dh ÖDÃ× D× krÛ ßN ,qÞp×C] ,P¿Ê ÞC ,kpÆ PGe¤ ÞC DF éÆ í×DËÜç ,xKv
[.íOwç D× ÚDÜìجC koß× Þ êoCk
Þ ÙOwç ælÜÜÆ P±D¿d Ý× Cpëq ,ÝÆ oCk éÛCrh §oC ok Co Ý×] ,P¿Ê ÞC .55
[.DÛCk
PvCßiì× éÆ o߬pç DN ÙëkCk ÚDÇ× §oC ok Co Àvßë ÝìÜaÜëC D× .56
D× Þ ÙëoDFí× ÙìçCßiF éÆ xÆpç pF Co kßh PØdo D× Þ lÜÆ íëCÞpØÇd
.ÙìÜÇìØÛ ¸ëD¨ Co ÚCoDÆrìçpJ yCkDJ rÊpç
.PvC pOèF ,lÜOwç CßÃN DF Þ lÛkoÞA ÚDØëC éÇìÛDwÆ êCpF MphA yCkDJ Þ .57
íÎDdok PhDÜz Co DèÛA ÞC ,lÛlz koCÞ éÇì×DËÜç ;lÛl×A Àvßë ÚCokCpF Þ .58
.lÛkoÞDìÛ DWF Co ÞC DèÛA éÆ
lëoÞA Ý× krÛ Co kßh íÜNDÛ okCpF] ,P¿Ê ,kCk Co DèÛA õÂÞmA éÆ ÝëC qC xJ Þ .59
?ÙOwç íFßh oClÛDØèì× Þ Ùçlì× DØz éF í¾DÆ ôqClÛDF Ý× éÆ lìÜìFíØÛ DëA
Ùç ÈëkrÛ Þ kpÆ lìçCßiÛ P¾Dëok éÂÞmA ,lëoÞDìÛ Ý× krÛ Co ÞC pÊC ,xJ] .60
[.lz lìçCßiÛ
oDÆ ÝëC üDØOd D× Þ kpÆ ÙìçCßh æpÆCn× ÞC ôoDFok yolJ DF D×] ,lÜO¿Ê DèÛA .61
[.kpÆ ÙìçCßh Co
DèÛA êDçéwìÆ ok æoDFÞk Co DèÛA êÓDÆ] ,P¿Ê ¢ÛCßV kp× Þk éF ÞC Þ .62
[.lÛkpÊqDF Þ lÛßz éVßO× lÜO¡ÊqDF ÚDzækCßÛDh krÛ éÆ íOÂÞ lëDz .lëoCnËF
D× êCpF æqClÛC Þ ÚqÞ ,D× olJ êC] ,lÜO¿Ê ,lÜO¡ÊqDF ÚDzolJ krÛ éÇì×DËÜç .63
üDØÏw× D× Þ ÙëpìËF éÂÞmA ÙìÛCßOF DN Pvp¿F D× DF Co ÚD×okCpF ,xJ ,ælz ¸Ü×
[.kpÆ ÙìçCßh PG±Cß× ÞC qC
üÔG éÇÛA lÜÛD× ,ÞC æoDFok ÙÜÆ ÚDÜìجC DØz éF ÙÛCßOì× oß®Z] ,P¿Ê ÞC .64
PvC ælÜÜÆ P±D¿d ÝëpOèF Clh ,xJ ?ÖkpÆ ÚDÜìجC DØz éF yokCpF æoDFok
.PvC ÝëpOÛDFpè× ÞC ÚDÛDFpè× õØç qC Þ
éF éÆ lÜO¾Dë Co kßh êÓDÆ ,lÛkpÆ qDF Co kßh êDçéwìÆ éÆ í×DËÜç Þ .65
.ÙìOzClÛ Co ÝëC oD²OÛC D× ,D× olJ æA] ,lÜO¿Ê DèÛA .kßF ælz ælìÛCkpÊqDF DèÛA
kßh ækCßÛDh êCpF ÙìÛCßOì× D× .ælz ælìÛCkpÊqDF D× éF éÆ D× éëD×pv ÝëC
ÝëC .ÙëpìËF pO¡ìF pOz oDF Èë Þ ÙìÜÆ P²¾De× ÚD×okCpF qC Þ ÙëoÞDìF éÂÞmA
[.PvC íÛDvA ´DO×
lèµ Clh ¢ìJ éÆ ÝëC pË× ,kDOvp¾ ÙçCßiÛ DØz DF Co ÞC Ý×] ,P¿Ê ÞC .66
DØz pF üÔ×DÆ éÆ ÝëC pË× ,lÛCkpÊ lìçCßh qDF Co ÞC éÆ lëlÜGF Ý× DF íØÇe×
éF Clh] ,P¿Ê ÞC ,lÜOwF íØÇe× lèµ ÞC DF éÆ í×DËÜç ,xKv [.lÛßz HÎDº
[.PvC ÐìÆÞ ÙìëßËì× éZpç
koCÞ ÀÏOi× êDçok qC ,lëß¡Û koCÞ ok Èë qC ,Ý× ÚCpwJ êC] ,P¿Ê ÞC Þ .67
õØç Cpëq ,PzCk lçCßiÛ íO·¿Ü× ÝëpOÇZßÆ Clh krÛ DèÛA êCpF ÝëC .lëßz
ÞC éF ÚDÊlÜÜÆ ÐúýÆßN õØç Þ ÙÜÇì× ÐúýÆßN ÞC éF Ý× ,PvC Clh ûÚA qC PýìØÆDd
[.lÜÜÆ ÐùýÆßN
éZpÊC ,kßF éO¿Ê DèÛA éF ÚDzolJ éÆ oß®ÛDØç ,lÛlz koCÞ éÆ í×DËÜç Þ .68
êD¨DÃN ÝëC ,éZpÊC ,PzClÛ DèÛA êCpF íO·¿Ü× ÝëpOÇZßÆ Clh krÛ ÝëC éÆ
D× éÆ oß®ÛDØç PzCk í¤Dh ¢ÛCk ÞC üDØÏw× Þ .PzCk Eß÷ë éÆ kßF í¤Dh
.lÜÛClìØÛ Ökp× pSÆC Dý×C ,ÙëkßF ækCk ¢ÛCk ÞC éF
éF Þ kpÆ ÍDGÃOvC Co yokCpF ÞC ,lÛlz koCÞ Àvßë ÚDÇ× éF éÆ í×DËÜç Þ .69
[.lÛkCk ÖDWÛC DèÛA éaÛA qC yDGÛ Àv~DO× Þ ÙOwç ßN okCpF Ý×] ,P¿Ê ÞC
ÖDV Èë ÞC ,PzCnËì× ÚD¡ëDçéwìÆ ok Co DèÛA õÂÞmA ÞC éÇì×DËÜç ,xKv .70
,ÚCÞoDÆ êC] :PzCk ÖÔµC êCælÜÜÆ ÖÔµC ,xKv ,PzCnÊ yokCpF õwìÆ ok
[.lÜOwç kqk DçDØz
[?lëCækpÆ ÙÊ éZ] ,lÜO¿Ê Þ lÛlÛCkpÊ êÞo ÚDÛA ½p¬ éF DèÛA .71
oDF Èë koÞDìF ¢ìJ Co ÚA xÆpç Þ ælz kßÃ¿× æDzkDJ ÖDV] ,lÜO¿Ê DèÛA .72
[.kpÆ ÙçCßh ÝìØ©N CpÛA Ý× ,kßF lçCßh ÞC ûÚA qC pOz
kDw¾ §oC ok DN ÙëCæl×DìÛ D× éÆ lìÛClF lëDF DØz ,Clh éF] ,lÜO¿Ê DèÛA .73
.ÙìOwìÛ kqk D× Þ ÙìÜÆ
[?lìzDF kqk DØz pÊC PwìZ MCqDW×] ,lÜO¿Ê DèÛA .74
ÞC éÆ lzDF ÝëC ,lìÜÆ ClìJ ¢Ïdo ok éÆ xÇÛA ,ÞC MCqDW×] ,lÜO¿Ê DèÛA .75
.ÙìÜÇì× éìGÜN lÜÜÆ Ùϱ éÆ Co íÛDwÆ ÝìÜaÜëC D× .PvC DØz ÍD×
okCpF oDF éF éÆ ÝëC qC ÐG ,lÛkpÆ DèÛA êDçéwìÆ êßWOwV éF ´Þpz DèÛA .76
éÏìd ÝìÜaÜëC D× .lÛlì¡Æ ÚÞpìF yokCpF õwìÆ qC Co ÚA DèÛA ,xKv ,lÜvpF ÞC
Ýëk ÄG¬ koCk æDËÛ Co yokCpF PwÛCßOìØÛ ÞC .ÙëkpÆ Ð×DÆ Àvßë êCpF Co
pNÓDF MDVok éF lçCßiF Co xÆpç ÞC .PvC Clh PvCßiF ¯Ã¾ ÚA ;æDzkDJ
.Pwç êpNÙÎDµ ,íØÎDµ pç Áß¾D× .lÛDvpì×
xKv [.kpÆ êkqk üÔG éÆ yokCpF lÜÛDØç ,lÜÇì× êkqk ÞC] ,lÜO¿Ê DèÛA .77
üD·ÂCÞ DØz] ,P¿Ê ÞC .PhDwÛ oDÇzA DèÛA êCpF Þ PzCk æDËÛ êýpv kßh ok Àvßë
[.PvC æDÊA DØz Àì¤ßN éF üÔ×DÆ Clh Þ lìOwç lF
D× qC íÇë ,xJ ,PvC êpìJ jìz éÆ koCk êolJ ÞC ,rërµ êC] ,lÜO¿Ê DèÛA .78
[.íOwç oDÆßÇìÛ ßN éÆ ÙìÜìFí× D× .oClçDËÛ ÞC êDWF Co
ÞC krÛ D× êÓDÆ éÆ Co í¥iz qC pìº íwÆ D× pÊC ,Clh pF æDÜJ] ,P¿Ê ÞC .79
[.kßF ÙìçCßh ÚCoDÇØOv qC D× ,xKv ,ÙëoCk æDËÛ ,PvC ælz ClìJ
,lÛlz ußë~D× Þ lÛkpÆ æpÆCn× ÞC í¤Ôh æoDFok éÆ í×DËÜç ,xKv .80
íØÇe× lèµ Clh krÛ ÚDNolJ DF éÆ lìÛClìØÛ DëA] ,P¿Ê DèÛA ÚDì×ok ÝëpOÊorF
Ýì×qpv ÝëC Ý× ,xJ .lëkpÆ «Cp¾C Àvßë æoDFok éOznÊ ok DØz Þ lìOwF
MÞD©Â Ý× êCpF Clh éÆ ÝëC DN Dë lçlF æqDVC Ý× éF ÖolJ DN ÙÜÇìØÛ ÅpN Co
.PvC í¨D ÝëpOèF ÞC ;lÜÆ
ælz êkqk HÇNp× MpwJ ,D× olJ" ,lìëßËF ÞC éF Þ kßh olJ krÛ lëkpÊqDF] .81
ÙìOwÛCßOìØÛ D× Þ lÛkpÆ æDÊA Co D× éÇÜëC ýÓC ,ÙëkßGÛ ÚA lçDz D× ,éZpÊC ,PvC
.ÙìÜÆ P±D¿d ,PvC ÚDèÜJ éaÛA qC
Þ ÙëkßF ÚA DF D× éÆ íÛCÞoDÆ Þ ÝÆ ÍCåv ÙëkßF ÚA ok D× éÆ íOì·ØV qC Þ" .82
[".ÙìOwç ßËOvCo üDØÏw× D×
lëDz Þ ÖpGì× æDÜJ ÖCoA êpG¤ éF Ý× ,xJ ,lëCækpÆ êCéÏìd DØz] ,P¿Ê ÞC .83
[.ÙìÇd ,PvC æDÊA ÞC .lÛCkpÊqDF Ý× krÛ Co DèÛA õØç Clh
¢ëDçÙ¡Z Þ [ÙOwç Àvßë ÌÜOÎk üD·ÂCÞ Ý×] ,P¿Ê Þ lÛCkpÊ êÞo DèÛA qC ÞC Þ .84
.PzClì× Þp¾ Co kßh Ù¡h üD·ÂCÞ ÞC Þ kßF ælz lì¿v æÞlÛC qC
êßz ªëp× Dë DN êoÞAí× p¬DiF Co Àvßë olÃÜëC ßN Clh éF] ,lÜO¿Ê DèÛA .85
[.êpìØF éÆ ÝëC Dë
êßv qC Ý× ÚßZ ,ÙÜÇì× PëDÇz Clh éF kßh æÞlÛC qC ¯Ã¾ Ý×] ,P¿Ê ÞC .86
.lìÛClìØÛ DØz éÆ ÙÛClì× êrìZ Clh
PØdo qC Þ lìÜÆ xwWN yokCpF Þ Àvßë æoDFok lëÞpF ,Ý× ÚCpwJ êC] .87
rWF ,kß¡ìØÛ ußë~~D× Clh PØdo qC xÇaìç üDØÏw× Cpëq ,lëß¡Û ußë~D× Clh
[.ÚCp¾DÆ
ækCßÛDh Þ D× ,rërµ êC] ,lÜO¿Ê ,lÛlz ÞC æDËO×DÂC koCÞ éÆ í×DËÜç ,xKv .88
éÛDØìJ D× éF ,xJ ,ÙëCæl×A íØÆ êÓDÆ DF D× Þ ÙëCælì¡Æ íÛCÞCp¾ íOiv D×
yCkDJ ÚDçCßhpìh éF Clh ,üDØÏw× .yDF æCßhpìh D× éF PGwÛ Þ ælF Ð×DÆ
[.lçlì×
éÇì×DËÜç ,lëkpÆ éZ yokCpF Þ Àvßë DF éÆ lëoÞAí× kDìF DëA] ,P¿Ê ÞC .89
[?lëkßF ÐçDV
ÝëC Þ ÙOwç Àvßë Ý×] ,P¿Ê ÞC [.ízDF Àvßë lëDF üDØÏw× ßN] ,lÜO¿Ê DèÛA .90
êCpF ÚA üDØÏw× Cpëq ;éOzCk éGNp× lÜÏF Co D× üDØÏw× Clh .PvC Ý× okCpF Ùç
éF yCkDJ ÚkCk qC rÊpç Clh ,xKv ,oßG¤ Þ lÜzDF íÃýO× éÆ PvC íëDèÛA
[.lÜÇìØÛ íçDNßÆ ÚCoDÆrìçpJ
üD·ÂCÞ D× Þ éOzCk éGNp×lÜÏF D× pF Co ßN üD·ÂCÞ Clh éÆ Clh éF] ,lÜO¿Ê DèÛA .91
[.ÙëkpÆ D®h
,lì¡iF lçCßh Co DØz Clh ,PwìÛ DØz pF í¡Ûqpv bìç qÞp×C] ,P¿Ê ÞC .92
.PvC ÝëpOÛDFpè× ,ÚDÛDFpè× õØç qC ÞC Cpëq
íëDÜìF ÞC ,lëqClÛDìF ÖolJ Moߤ êÞo Co ÚA Þ ;lëÞpF Ý× ÝçCpìJ ÝëC DF] .93
[.ÙçDF éØç ,lëkpÊqDF kßh ôkCßÛDh DF Þ P¾Dë lçCßhqDF Co kßh
Àvßë êßF üDØÏw× Ý×] ,P¿Ê ÚDzolJ ,l¡ì× ÈëkrÛ ÚCÞoDÆ éÆ oß®ÛDØç .94
[lìÜÆ íýÃÏN PÎßèÆ CpÛA PwÜÇØ× DØz éZpÊC ,ÙÜÇì× xd Co
[.êpGì× pwF kßh Ùël íÛCkpÊpv ok qßÜç ßN éÆ Clh éF] ,lÜO¿Ê DèÛA .95
PhClÛC ÞC Moߤ êÞo Co ÚA Þ lz koCÞ yßh pGh Ð×Dd éÆ í×DËÜç ,xKv .96
êßv qC üDØÏw× Ý× éÆ DØz éF ÙO¿ËÛ DëA] ,P¿Ê ÞC ,P¾Dë qDF Co kßh íëDÜìF ÞC Þ
[?lìÛClìØÛ DØz éÆ ÙÛClì× êrìZ Clh
D®h üD·ÂCÞ D× ;ÝÆ ¢¡iF HϬ D× ÚDçDÜÊ êCpF ,D× olJ êC] ,lÜO¿Ê DèÛA .97
[.ÙëkßF oDÆ
üDØÏw× .kpÆ ÙçCßh ¢¡iF HϬ DØz êCpF ÖoDÊkoÞpJ qC üCoß¾] ,P¿Ê ÞC .98
[.ÚDFpè× ,PvC ælÜÜÆß¿µ ÞC
ÍDGÃOvC kßh okD× Þ olJ qC ÞC ,lÛlz Àvßë æDËO×DÂC koCÞ éÆ í×DËÜç .99
[.Ð×DÆ ÚD×C ok Clh PvCßh éF .lëßz ÐhCk p¥× éF] ,P¿Ê Þ kpÆ
ÞC Þ lÛkpÆ ælWv ÞC éF DèÛA Þ kpF ÓDF ypµ pF Co kßh okD× Þ olJ ÞC Þ .100
HVß× ÖoDÊkoÞpJ ,Cpëq .PvC Ý× íØël ECßh pìG·N ÝëC ,Ý× olJ êC] ,P¿Ê
ÞC éÇì×DËÜç ,ækßF æCßhpìh Ý× éF PGwÛ üDØÏw× ÞC Þ .ÙÜÆ Åok CpÛA DN ælz
éÆ ÝëC qC l·F ,koÞA DWÜëC éF Cpe¤ qC Co DØz Þ PhDv Dço ÚClÛq qC Co Ý×
PGwÛ Ý× oDÊkoÞpJ ,üDØÏw× .kßF éOhClÛC íëClV ÙÛCokCpF Þ Ý× ÝìF ÚD®ìz
[.ÙìÇd ,PvC æDÊA ÞC .PvC ÚDFpè× ,lçCßiF éÆ xÆpç éF
.íOhß×A Co DèFCßh pìG·N Ý× éF Þ êCækpÆ D®µ íçDzkDJ Ý× éF ßN ,CoDÊkoÞpJ] .101
DN oCnËF .íOwç Ý× oÞDë MphA ok Þ DìÛk ÝëC ok ßN ,§oC Þ DçÚDØvA ôlÜÜÆqDºA
[.ÝÆ ÄeÏú× ÚCoDÆrìçpJ éF Co Ý× Þ ÖpìØF ælz ÙìÏwN
êkßGÛ p¨Dd ßN Cpëq ,ÙìÜÇì× ídÞ ßN éF D× éÆ ælëkDÛ qC PvC êoDGhC ÝëC .102
.lÛkpÆ éwìvk pËëlÇë DF Þ lÜO¾pÊ ÙìØ¥N DèÛA íËØç éÆ í×DËÜç
.koÞA lÜçCßiÛ ÚDØëC ,íÜÆ oDÆpç ,Ökp× pSÆC Þ .103
.DçÙÎDµ êCpF PvC êpÆnN ¯Ã¾ ÝëC .íçCßiF íÎßJ DèÛA qC lëDGÛ ßN Þ .104
DèÛA Dý×C ,konËì× DèÛA êßÏV qC §oC ok Þ DèÛDØvA ok íÛCÞCp¾ êDèNDGRC Þ .105
.lÛonËì× DèÛA oDÜÆ qC éVßN ÚÞlF
.ÞC oDÜÆok ÚkCk oCp Èëpz ÚÞlF ,koÞA lÜçCßiÛ ÚDØëC Clh éF DèÛA pSÆC Þ .106
P¾pÊ lçCßiÛ oCp DèÛA æCo pv Clh ôlÛpìÊ pFok ECnµ éÆ lÛoCk oÞDF DèÛA DëA .107
Co ÚA oD²OÛC éÆ í×DËÜç ,l×A lçCßiÛ DèÛA pF éGNp× Èë PµDv ÚA éÆ ÝëC Dë
?lÛoClÛ
Þ Ý× ,Mpì¥F uDvC pF ÙÜÇì× Mßµk Clh éF Ý× ,PvC Ý× æCo ÝëC] ,ßËF .108
.ÙOwìÛ Åp¡ú× Ý× Þ Co Clh ¢ëDOv Þ .lÜÜÇì× êÞpìJ Ý× qC éÆ íÛDwÆ
ÚDì× qC ÙëkpÆ ídÞ DèÛA éF éÆ íÛCkp× pË× ÙëkDOvp¿Û ßN qC ÐG D× Þ .109
íÛDwÆ PGÂDµ DN lÜÜÇìØÛ ykpÊ §oC ok DèÛA DëA .ÀÏOi× êDçPì·ØV Ökp×
pOèF ÚCoDÆrìçpJ êCpF MphA êCpv üDØÏw× Þ ?lÜÜìGF ,lÛkßF DèÛA qC ÐG éÆ Co
?lìÜÇìØÛ Ðý÷N DëA xJ .PvC
,lÛlz HënÇN éÆ lÛkpÆ ÚDØÊ Þ lÛlz ußë~D× ÚÓßvo éÆ í×DËÜç Pvok .110
Ökp× Þ ÙëkCk MDWÛ ÙìOvCßh Co xÆpç D× ,xKv .l×A DèÛA pF D× êqÞpìJ
.lÜO¾DìÛ MDWÛ D× Mol qC oDÇçDÜÊ
íËOhDv íOëDÇd ÝëC .PvC íNpGµ ,kph ÚDGdD¤ êCpF DèÛA êDçé¥Â ok .111
íOØdo Þ PëClç Þ rìZ éØç Ð쥿N Þ lÜÇì× Äël¥N lÛoCk Co éaÛA ÝëC ;PwìÛ
.lÛoCk ÚDØëC éÆ íÛDwÆ êCpF PvC
