é×lÃ×

olÃÛA ÉorF êClh .lÛoCk PìØÆDd ÚAp ok oß®Z kClµC éÆ lçlì× ÚD¡Û kClµC ÝìF «DGNoC
oDèZ DF ÚDOwFk ÚCoÞk ok D× .lÜÜÆ ÍßG éØç DN lçlì× ÚD¡Û Co ¢ëDçMDGRC Þ DçéÛD¡Û p¡F éF
ok Co í¨Dëo ÍDصC ÝëC ÍDeF DN kßh Ýv éF PGwÛ xÆ pç Þ ÙëCækpÆ ClìJ íëDÜzA íϤC Ðص
ÍÞlV ÚkpÆ ³¿d qC évol× ok D× ÀìÎDÇN qC íÇë .PvC ækpÆ ÝëpØN Þ éFpWN íÊlÛq Í߬
7*7 Dë Þ ,kß¡ì× olÃZ 6*8 ÙìÛClì× qßÜç D× õØç DGëpÃN éÆ PvC ÝìØç êCpF Þ kßF Ep¨
,ÚkpÆ ÙìwÃN Dë Þ ,ÚkpÆEp¨ PèV pËëlÇë êßÏèJ Ðë߬ kClµC ÚkCk oCp Dë .kß¡ì× olÃZ
yÞp¾ Dë Þ lëph ,ÍDS× êCpF .ÙëCéOzCk oDÆÞpv kClµC ÚA DF êpص Cpëq ,PvC ÚDvA ÚDØëCpF
ok ÍßJ lOv Þ kCk Dë Þ ,é×DÜvDÜz æoDØz Dë Þ Ý¿ÏN æoDØz ÚkpKv p¬DiF Dë éÛCqÞo UDOeëD×
bìç lëDz éÆ ÙëCækpÆ ClìJ oDÆ Þ pv í¨Dëo íµßÛ DF ÚßÜÆC D×C .kpF ÖDÛ ÚCßOì× Co ÈÛDF
êCpF CpÛA ÚCßOìØÛ íÊkDwF éÆ PvC ÐìÎk ÝìØç éF Þ ,ÙëCéOzClÛ ÚA DF éOznÊ ok êCéFpWN
ok kClµC ÍÞlV éF éaÛDÜZ .koClÛ ÚA qC íµÔ¬C ÝëpOÇZßÆ xÇaìç ÚßZ kpÆ ßÊqDF íwÆ
ÍÞC kClµC ,éëDwØç ÍÞC kClµC ,HÆp× kClµC ,ÍÞC kClµC lìÛCßOì× íÊkDwF ,lìÜÆ éVßN pëq
éOzßÛ é¬ßFp× æÞpÊ ÙvC ,ÍÞlV kClµC qC Èë pç ½p¬ Þk ok .lìçk ¦ìi¡N Co æpìº Þ DèÜN
klµ ÚA DN ÍÞlV êkClOFC qC PvC £ß¥iF kClµC æÞpÊ ÚA kCl·N ôlÜçk ÚD¡Û éÆ PvC ælz
P×ßÇd íëDvAærW·× MoߥF ÚAp ok kClµC kpÆ lìçCßh é²dÔ× éÆ oß®ÛDØç Þ .p²Û koß×
éëlìë~DN ÝëC Úlz oDÇzA .lÜÜÇì× PìGSN Co Dçæoßv æoDØz Þ MDëA æoDØz ÚDÇ× Þ ,lÜÜÇì×
Þ lÜÇì× Ð×DÆ Co ÚAp rìËÛC PGìç êDØ·× éO¾o éO¾o lëlV MDµÔ¬C Þ ,Ùì²µ í¨Dëo êDç
.lÜÇì× pNÙÇe× Co ÚDÜ×å× HÏ MD¬DGNoC ÝëC MDGRC

kClµC ÍÞlV Þ kClµC ´CßÛC Àëp·N

.Èë klµ = ldCÞ
lÜÛD× .lÜOwç PØw ÐFD 1 klµ pF Dë kßh pF ¯Ã¾ éÆ êkClµC = ÍÞC kClµC
.13 ,11 ,7 ,5 ,3 ,2
lÜÛD× .lzDF HÆp× klµ Èë DèÛA ÝìF D× éÆ ÍÞC kClµC = íÎCßO× ÍÞC kClµC
.(13 Þ 11) Þ (11 Þ 7) ,(5 Þ 3)
ÍÞC klµ Èë Þ ÙìÜÆ é¾D¨C 4 íÎCßO× ÍÞC kClµC éF pÊC = íëDNév ÍÞC kClµC
íëDNév ÍÞC kClµC Co kClµC ÝëC .ÍÞC klµ év lÛß¡ì× ÙèëÞo ,ÙëoÞAPvlF pËëk
.17 xKv Þ 13 Þ 11 Dë Þ ,11 xKv Þ 7 Þ 5 lÜÛD× .lÜëßÊ
lÜÛD× .lÜOwç PØw ÐFD kßh Þ pËëk kClµC pF éÆ êkClµC = HÆp× kClµC
.12 ,10 ,9 ,8 ,6 ,4
.koCk oCp íÎCßO× ÍÞC klµ Þk ÝìF éÆ êklµ = íÎCßO× ÍÞC kClµC Ýì¡ÜØç
.18 ,12 ,6 ,4 lÜÛD×
ok ælÛDØìÂDF ÍÞC kClµC ÙëoCkpF Co íÎCßO× ÍÞC kClµC pÊC = DèÜN ÍÞC kClµC
.23 Þ 2 lÜÛD× lÜçlì× ÐìÇ¡N DèÜN ÍÞC kClµC Co ÍÞlV
ÍÞC klµ æoDFÞk ÙìwëßÜF ußÇ·× Co DèÛA pÊC éÆ íÎÞC kClµC = ußÇ·× ÍÞC kClµC
.71 Þ 17 ,31 Þ 13 ,11 Þ 11 lÜÛD× .lÛß¡ì×
.4 Þ 3 lÜÛD× .koClÛ ÅpO¡× Upi× éÆ lÜOwç íÎÞC kClµC = íGwÛ ÍÞC kClµC

kClµC éF PGwÛ DèÛA «DGNoC DF Co kClµC ÍÞlV kClµC qC êkCl·N PØw ÝëC ok
.lìëDØÛí× ælçD¡× pËëk

1 (4 klµ) 1 ------ 2 (3 klµ) -----1 (2 klµ) 1 -.--- ldCÞ (1 klµ) -..
(8 klµ) 3 ----- 4 (7 klµ) ----- 2 (6 klµ) 2-----.-- 3 (5 klµ)-..
3 (12 klµ) 6 --- - 5 (11 klµ) 1--. -- (10 klµ) 5 -.------- (9 klµ) 4
(16 klµ) 9 - -- -- (15 klµ) 8 ..--- (14 klµ) 7 ------ 6 (13 klµ) 2
(20 klµ) 11 ---- 8 (19 klµ) 4 ..-. 4 (18 klµ) 10 ----- 7 (17 klµ) 3
. . . . . . . . . . 9 (23 klµ) 2 .---- (22 klµ) 13 ------ (21 klµ) 12

klµ ÝìÎÞC Þ ,PvC ÍÞC klµ ÝìÎÞC kßh 2 klµ ,lìÜÇì× é²dÔ× éÆ oß®ÛDØç
Ýì×oDèZ Ýبok Þ ,PvC HÆp× klµ ÝìØúçk ,18 klµ .PvC DèÜN ÍÞC kClµC qC
.Pwç Ùç íÎCßO× ÍÞC kClµC Ýì¡ÜØç qC klµ

lìçk oD¡¾ Co Back ÓDF ok LZ PØv ézßÊ ok D¿®Î